Э.Мөнх-Учрал

 Media Object

Эцэг/эхийн нэр: Энхтөр

Нэр: Мөнх-Учрал

Эрдмийн зэрэг: Ph.D

И-мэйл: enkhuchral@yahoo.com

Төгссөн сургууль:

2003 МУИС-МХСС-ийн Эх бичиг судлалын анги, бакалавр

2005 МУИС-МХСС-ийн Эх бичиг судлалын анги, магистр

2010 МУИС, доктор

Судалгааны чиглэл: цахим хэлшинжлэл, сурвалж судлал, манж судлал

Албан тушаал: МУИС-ШУС-ХУС-МоХХШТ-д дэд профессор

[read more=”Бүтээлийн жагсаалт үзэх” less=”Бүтээлийн жагсаалт хаах”]

Нэг сэдэвт зохиол

  • 2010 Хөрвүүлэх програмд зориулсан монгол хэлний судалгаа, Хэлшинжлэлийн ухааны боловсролын докторын зэрэг горилсон зохиол, Улаанбаатар, 187 тал.
  • 2005 Монгол, кирилл бичгийг харилцан хөрвүүлэх програмд зориулсан хэлзүйн толь бичгийг боловсруулах судалгаа, Эх бичиг судлалын магисртын зэрэг горилж бичсэн зохиол, Улаанбаатар, 130 тал.

Хамтын бүтээл: Ном, толь бичиг, сурах бичиг

  • 2014 Эртний Монголын хаадын үндэсний их шар тууж, Ц. Шагдарсүрэнгийн хамт,  Монголын түүхэн сурвалжийн цуврал, №7, Соёмбо принтинг ХХК, Улаанбаатар, 18 хх.
  • 2013 Монгол хэлний хүний нэрийн толь, (кирил – монгол – тайлбартай, 30000 гаруй нэртэй), (Ш.Чоймаа, Д. Бүрнээ, М.Баярсайхан, Б.Даваасүрэн, О. Дэмчигмаа, Б. Энхсувд, Д. Өлзийдэлгэр, Г. Одбаяр нарын хамт), ISBN 978-99962-902-6-8, Улаанбаатар пресс хэвлэх үйлдвэр, Улаанбаатар, 759 тал.
  • 2012 Монгол бичгийн зөв бичих зүйн толь, (шинээр журамласан толь), (хамтран ажилласан) толь бүтээгч Н. Даш, Б. Одончимэг, С. Чулуунпүрэв, ISBN 978-99962-0-598-9, Монсудар хэвлэлийн газар, Адмон, Улаанбаатар, 1028 тал.
  • 2012 Монгол хэлний хүний нэрийн толь, (кирил – монгол – тайлбартай, 30000 гаруй нэртэй), (Ш.Чоймаа, Д. Бүрнээ, М.Баярсайхан, Б.Даваасүрэн, О. Дэмчигмаа, Б. Энхсувд, Д. Өлзийдэлгэр, Г. Одбаяр нарын хамт), ISBN 978-99962-2-241-2, Соёмбо принтинг хэвлэх үйлдвэр, Улаанбаатар, 1026 тал.
  • 2011 Монгол хэлний хадмал толь, (кирил, монгол, тайлбар, 50000 орчим үгтэй), (Ш.Чоймаа, М.Баярсайхан, С.Батхишиг нарын хамт), ISBN 978-99962-2-000-5, Соёмбо принтинг хэвлэх үйлдвэр, Улаанбаатар, 114 хх (1138 тал).
  • 2010 Дайчин гүрний Дотоод яамны Монгол бичгийн гэрийн данс, Эрхлэн хэвлүүлсэн А. Цанжид, хянан тохиолдуулсан Ж. Болдбаатар, З. Лонжид, эх бичгийн судалгааг удирдан ажилласан Ш. Чоймаа, орчуулга, хөрвүүлэг, тайлбар хийсэн М. Баярсайхан, Т. Отгонтуул, Э. Мөнх-Учрал, С.Амарбаяр, МУИС, Монгол хэл, соёлын сургууль, Эх бичиг Алтай судлалын тэнхим, Соёмбо принтинг, ISBN 978-99929-4-644-X, Улаанбаатар, (I-188 тал, II-180, III-165, IV-217, V-195, VI-196, VII-144, VIII-223, IX-238, X 212, XI-209)
  • 2009 МУ-ын Үндсэн хууль, (1992 он) Монголчуудын хэрэглэж ирсэн зургаан гол бичиг үсэг, арван зүйл тигээр бүтээв, Эмхтгэлийг эрхлэн хэвлүүлсэн Хууль зүйн үндэсний хүрээлэн, Монгол Улсын Их Сургууль, Шинжлэх ухааны академи, Ж. Амарсанаа, Ш. Чоймаа, Т. Жамъянсүрэн, Ц. Мөнх-Эрдэнэ, Г. Гантогтох, Ё. Жанчив, С. Амарбаяр, П. Бямбахорол, А. Түвшинтулга, Г. Оргилмаа, Э. Гантулга нарын хамт, ISBN 978-99929-57-83-2, Мөнхийн үсэг групп ХХК, Улаанбаатар, 93.6 хх.
  • 2009 Монгол улсын үндсэн хууль, судар хэлбэрээр монгол бичигт хөрвүүлэв, ISBN 978-99929-57-82-4, “Мөнхийн үсэг групп” ХХК, Улаанбаатар, 5 хх.
  • 2009 Монгол бичиг–2, Ерөнхий боловсролын 6-7 дугаар ангийн сурах бичиг, Ш. Чоймаа, Цог-Очир, Д. Заяабаатар, Ө. Цэндсүрэн, Жумдаан, Хишигсүрэн нарын хамт, ISBN 978-99929-1-567-6, “Мөнхийн үсэг групп” ХХК,  Улаанбаатар, 8 хх.
  • 2008 Монгол бичиг–3, Ерөнхий боловсролын 8-9 дүгээр ангийн сурах бичиг, Ш. Чоймаа, Цог-Очир, Д. Заяабаатар, Ө. Цэндсүрэн, Жумдаан, Хишигсүрэн нарын хамт, ISBN 978-99929-4-245-2, Соёмбо принтинг ХХК, Улаанбаатар,  8 хх.
  • 2007 Монгол бичиг–5, Ерөнхий боловсролын 5 дугаар ангийн сурагчийн дасгал ажлын дэвтэр, Ш. Чоймаа, Д. Заяабаатар, Чимгээ, Хишигсүрэн нарын хамт, ISBN 99929-0-385-6, Адмон ХХК, Улаанбаатар, 5 хх.
  • 2007 Монгол бичиг–3, Ерөнхий боловсролын 3 дугаар ангийн сурагчийн дасгал ажлын дэвтэр, Ш. Чоймаа, Д. Заяабаатар, Чимгээ, Хишигсүрэн нарын хамт, Адмон хэвлэх үйлдвэр, Улаанбаатар, 8хх.
  • 2006 Эртний монголын хаадын үндэсний их шар тууж, Ц. Шагдарсүрэнгийн хамт,  Монголын түүхэн сурвалжийн цуврал, №7, ISBN 99929-9-196-8, Соёмбо принтинг ХХК, Улаанбаатар, 18 хх.
  • 2006 Антуан де Экзюпери, Бяцхан хунтайж, франц хэлнээс орчуулсан Ц. Сүхбаатар, монгол бичигт хөрвүүлэв, ISBN 978-99929-0-101-2, Адмон ХХК, Улаанбаатар, 180 тал.
  • 2006 Бурхан багшийн сургаал, Орчуулсан Н. Энхбаяр, (кириллээс монгол бичигт хөрвүүлэх програмын тусламжтайгаар анхны туршилт ажлын хүрээнд монгол бичигт хөрвүүлэв), Улаанбаатар.
  • 2005-2006 Монгол хэлний хэлзүйн толь бичиг, (Ш.Чоймаа, М.Баярсайхан, С.Батхишиг нарын хамт), I боть, 102хх, II боть, 90хх, ISBN 99929-76-49-7, Улаанбаатар, 2005; нэмж зассан хоёр дахь хэвлэл, I боть, 101хх, II боть, 91хх, Улаанбаатар, 2006; гурав дахь хэвлэл, 101хх, II боть 91хх, Хөххот 2006.
  • 2005-2006 Монгол бичгийн хэлний тонгоруу толь, (Ш.Чоймаа, М.Баярсайхан, С.Батхишиг нарын хамт), I боть, 71хх, II боть, 65хх, ISBN 99929-76-49-7, Улаанбаатар, 2005; нэмж зассан хоёр дахь хэвлэл, I боть, 79хх, II боть, 71хх, Улаанбаатар, 2006; гурав дахь хэвлэл, I боть, 79хх, II боть, 71хх, Хөххот, 2006.

Цахим бүтээл

  • 2013-2014 “Болор” алдаа шалгуур, кирил үсгийн зөв бичих дүрэм шалгах програм, (Болорсофт ХХК-ийн хамт), Улаанбаатар.
  • 2008 Монгол хэлний хэлзүйн толь бичиг, цахим толь бичгийн анхны хувилбар, (Ч. Лодойравсалын хамт), Улаанбаатар.

 

Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, хэвлүүлсэн илтгэл

  • 2014 “Манжийн үеийн хэргэм зэргийн тогтолцооны тухайд”, Mongolian Studies 37 (2014 May): 133-162, The Korean Association for Mongolian Studies, Seoul.
  • 2012 “Манжийн хаад туйлд хүрсэн нь”, Монгол Судлал XXXV (367), (2012): 185-203, МУИС, МХСС, Улаанбаатар.
  • 2011 “On the Format of Manchu Imperial Edicts”, Quaestiones Mongolorum Disputatae VII (2011): 68-78, ed. B. Oyunbilig, in collaboration with H. Futaki and W. R. Shen, International Association for the Study of Mongolian Cultures, Tokyo.
  • 2010  “Манж албан бичигт хүндэтгэл илэрхийлэх ёсноос”, Acta Mongolica 10 (342), (2010): 77-108, МУИС, Монгол Судлалын төв, Улаанбаатар.
  • 2010 “Цахим хэлшинжлэлийн тухай”, Монгол судлал, Tom. XXIX (300), (2010): 289-305, МУИС, МХСС-ийн Эрдэм шинжилгээний бичиг,Улаанбаатар.
  • 2010 “Kirill, mongγol bičig-i kőrbegűlkű program-un tuqai”, Mongγol kele bičig (384, №3), (2010): 25-30,  Kőkeqota.
  • 2009 “Монгол хэлний залгавар бүтээврийн дарааллыг цахимд зориулан судлах нь”, Acta Mongolica 9 (320), (2010): 39-46, МУИС, Монгол Судлалын Төв, Улаанбаатар.
  • 2008 “Монгол, манж хэлний үндсэн тооны нэрийн тухайд”, Acta Mongolica 8 (306), (2008): 119-148, МУИС, Монгол Судлалын Төв, Улаанбаатар.
  • 2007 “Монгол, кирилл бичгийг хөрвүүлэх програмын алгоритм кирилл бичгийн дүрмээс хамаарах нь”, Залуу монголч эрдэмтдийн олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын эмхтгэл, (2007): 105-122, Улаанбаатар.
  • 2007 “Монгол бичиг ба цахим хэрэгсэл”, Монгол хэл бичиг V (2007): 39-46, Монгол улсын төрийн хэлний зөвлөл, Улаанбаатар.
  • 2007 “Хөрвүүлэх програмд зөв бичих зүйн дүрмийг таниулсан нь”, Acta Mongolica 7 (291), (2007): 61-78, МУИС, Монгол Судлалын Төв,Улаанбаатар.
  • 2006 “Монгол, кирилл бичгийг хөрвүүлэх програмын системд хэлний зүгээс холбогдох асуудлыг шийдвэрлэсэн аргын тухай”, Acta Mongolica 6 (267), (2006): 141-154, МУИС, Монгол Судлалын Төв, Улаанбаатар.
  • 2005 “Манж, монгол хэлний урт эгшгийг язгуур дүйх үгсийн хүрээнд харьцуулах нь”, Acta Mongolica 5 (246), (2005): 97-104, МУИС, Монгол Судлалын Төв, Улаанбаатар.

 

Орчуулга

  • 2007 “Жеремиа Күртин, Монголчууд: Түүх нь, Номын зохиогчийн өмнөх үг – АНУ-ын ерөнхийлөгч Теодор Рүүзвелтийн бичсэн оршил”, Acta Mongolica 7 (291), (2007): 247-264, МУИС, Монгол Судлалын Төв,Улаанбаатар (англи хэлнээс орчуулав).

Эрдэм шинжилгээний хуралд хэлэлцүүлсэн илтгэл

  • 2011.9.20-23 Some linguistics issues on Mongolian and Manchu version of the New Testament, Le Symposium International Le Livre. La Romanie. L’Europe, Sinaia, Romania.
  • 2011.9.5-7 Some issues of Chancery Practice during the Qing Period, The History of the Mongols during the Qing-Period in the Light of Manju-Mongol Archives, The Department of Mongolian and Tibetan Studies, University of Bonn, Bonn, Germany.
  • 2010.10.29-30 Монгол хэлний цахим хөмрөгийн тухайд, “Gemeinsam Stark”, Verein der mongolischen Akademiker in Baden Württemberg e.V., Universität Stuttgart, Stuttgart, Bundesrepublik Deutschland.
  • 2008.5.20 Уян хатан монгол бичиг, “Босоо бичиг минь” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал, Улаанбаатар, МУ.
  • 2007.12.24 Өвөр Монголын Их сургуулийн Монгол Судлалын Сургуулийн Сураг занги шийдвэрлэлтийн семинарт Кирилл, монгол бичгийг хөрвүүлэх програмын тухай сэдэвт илтгэл. ӨМИС, Хөххот, БНХАУ.
  • 2007.7.5-6 Монгол, кирилл бичгийг хөрвүүлэх програмын алгоритм кирилл бичгийн дүрмээс хамаарах нь, Залуу монголч эрдэмтдийн олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал, Улаанбаатар, МУ.
  • 2007.5.2.  Монгол бичиг ба цахим хэрэгсэл, Үндэсний бичиг үсгийн баярт зориулсан “Бичиг мину, хүлэг мину” эрдэм шинжилгээний хурал, Улаанбаатар, МУ.
  • 2006.8.8-12 Монгол хэл, бичгийг компьютерээр боловсруулах нь, Олон улсын Монголч эрдэмтдийн IX их хурал, Улаанбаатар,
  • 2006.6.27-28 The Database structure for Bi- Directional Textual Transformation between Two Mongolian Scripts, ICEIC 2006, The 8th International Conference on Electronics, Information, and Communication, Ulaanbaatar, Mongolia (with B. Batzolboo, D. Zayabaatar, Yu, Namsrai, J. Kash-Erdene, Sh. Choimaa).
  • 2005.5. Кирилл, монгол бичгийн харилцан хөрвүүлгийн програм хангамжийн асуудалд, Б.Батзолбоогийн хамт, Олон улсын эрдэм шинжилгээний хаврын бага хурал, 2005, “Монгол судлал” сэдэвт олон улсын эрдэм шинжилгээний хаврын бага хурал, (илтгэлийн хураангуй), 2005: 40-44, Улаанбаатар, МУ.

 

Судалгааны семинар

  • 2010.4.29. Хөрвүүлэх програмд зориулсан монгол хэлний судалгаа, МУИС, Монгол судлалын төвийн судалгааны семинар, Улаанбаатар.
  • 2010.3.11. Цахим хэлшинжлэл ба хөрвүүлэх програм, МУИС, МХСС, Академич Ш. Лувсанванданы нэрэмжит Монгол хэлшинжлэлийн тэнхимийн судалгааны семинар, Улаанбаатар.

 Эрдэм шинжилгээний төсөл

  • 2013 МУЗГ-ийн захиалгат БШУЯ-ны Монгол кирил бичгийн үсгийн дүрмийн толь бичиг боловсруулах төсөл, ажлын хэсгийн ахлагч Ургамалцэцэг.
  • 2011-2013 Монгол бичиг судлал, санхүүжүүлэгч ШУТС, удирдагч Ш. Чоймаа.
  • 2010-2012 Монголын архивын XVII-XIX зууны үед хамаарах албан бичгийн төлөв байдал, санхүүжүүлэгч Gerda Henkel Stiftung, МУИС –Боннын Их сургууль.
  • 2007-2009 Дайчин гүрний Дотоод яамны Монгол бичгийн гэрийн данс хэмээх архивын баримтуудад хийх эх бичгийн судалгаа, санхүүжүүлэгч ШУТС, эрхлэгч А. Цанжид, удирдагч Ш. Чоймаа.
  • 2007-2008 ‘Oxford Internet Dictionary’ орчуулах төсөл, санхүүжүүлэгч Monsudar, Төслийн удирдагч Б. Баярсайхан, Ерөнхий редактор М. Эрдэнэчимэг, монгол хэлний редактор Э. Мөнх-Учрал, Орчуулагчид С. Энхболд, С. Лодойсамба, И. Цэрэн-Онолт, оролцсон Ц. Энхмаа, С. Отгонбаяр, О. Отгоннаран, Г. Гандэмбэрэл, Oxford University Press, Monsudar Publishing.
  • 2005-2006 Латин үсгийн зөв бичих дүрэм ба харьцуулсан толь, ШУТС, удирдагч Д. Төмөртогоо.
  • 2005-2006 Монголын түүхэн сурвалж бичгийн цуврал сэдэвт төсөл, санхүүжүүлэгч ШУТС, эрхлэгч А. Цанжид, удирдагч Ш. Чоймаа.
  • 2005-2006 Development E-tools for the Traditional Mongolian Script, санхүүжүүлэгч UNESCO, удирдагч С. Лодойсамба.
  • 2003-2005 Монгол, хэл бичгийг компьютерээр боловсруулах програм хангамж зохиох төсөл, захиалагч БСШУЯ, удирдагч Ш. Чоймаа.

Хянан тохиолдуулсан ном, сэтгүүл

  • 2013 Дэлхийд тархсан монгол газар усны нэр,
  • 2012.12 Цагийн өнгө, монгол бичгээрх он-лайн сэтгүүл, №3.
  • 2012.11 Цагийн өнгө, монгол бичгээрх он-лайн сэтгүүл, №2.
  • 2012.10 Цагийн өнгө, монгол бичгээрх он-лайн сэтгүүл, №1. http://sonin.mongol-bichig.com/
  • 2009 Ш. Чоймаа, Д. Заяабаатар, Монгол бичгийн зөв бичих дүрмийн хураангуй, Соёмбо принтинг, Улаанбаатар.
  • 2008 Darrel Ince,  Oxford Monsudar Dictionary of The Internet, Интернетийн тайлбар толь бичиг, Төслийн удирдагч Б. Баярсайхан, Ерөнхий редактор М. Эрдэнэчимэг, монгол хэлний редактор Э. Мөнх-Учрал, Орчуулагчид С. Энхболд, С. Лодойсамба, И. Цэрэн-Онолт, оролцсон Ц. Энхмаа, С. Отгонбаяр, О. Отгоннаран, Г. Гандэмбэрэл, Oxford University Press, Monsudar Publishing, Ulaanbaatar, 432 тал.  
  • 2007 Ш. Чоймаа, Д. Заяабаатар, Монгол бичгийн зөв бичих дүрмийн хураангуй, Соёмбо принтинг, Улаанбаатар.
  • 2007  Б. Ринчен, Монгол бичгийн хэлний зүй, Гутгаар дэвтэр, хоёрдугаар хэвлэл, Монгол хэл бичиг IV, Монгол Улсын Төрийн хэлний зөвлөл, Улаанбаатар, 13.3 хх.
  • 2006 Ш. Чоймаа, Д. Заяабаатар, Чимгээ, Хишигсүрэн, Монгол бичиг–I, Ерөнхий боловсролын 3-5 дугаар ангийн сурах бичиг, Улаанбаатар, 21хх.

Цаасан болон цахим хэвлэлд нийтлүүлсэн хичээл, хялбаршуулсан өгүүлэл

  • 2014.12. Монгол бичгийн хичээл №8, Эх хэл бичиг 7 (2014) …, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Улаанбаатар.
  • 2014.9. Монгол бичгийн хичээл №7, Эх хэл бичиг 7 (2014) …, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Улаанбаатар.
  • 2014.7. Монгол бичгийн хичээл №6, Эх хэл бичиг 6 (2014) …, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Улаанбаатар.
  • 2014.3. Монгол бичгийн хичээл №5, Эх хэл бичиг 5 (2014): …, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Улаанбаатар.
  • 2013.11. Монгол бичгийн хичээл №4, Эх хэл бичиг 4 (2014): 43-56, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Улаанбаатар.
  • 2013.7. Монгол бичгийн хичээл №3, Эх хэл бичиг 3 (2013): 24-35, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Улаанбаатар.
  • 2013.2. Монгол бичгийн хичээл №2, Эх хэл бичиг 2 (2013): 28-50, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Улаанбаатар.
  • 2012.11. Монгол бичгийн хичээл, №1, Эх хэл бичиг 1 (2013): 40-52, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн, Улаанбаатар.
  • 2008.11. Монгол бичиг, http://mongol.openmn.org/index.php/Main_Page,
  • 2007 Гурван эрдэнэ, Ардын эрх,
  • 2007 Мацаг барихуй, Ардын эрх,
  • 2007 Ерөндөг, Ардын эрх,
  • 2007 Та апельсин, оранж, жүржийн алийг нь идэх дуртай вэ?, Ардын эрх,
  • 2007 Хүүхэн, Ардын эрх,
  • 2007 Дуудах нэрийг эцэг эх, Дуурсах алдрыг өөрөө, Ардын эрх,
  • 2007 Амирлангуй бус Амирлангуй, Ардын эрх,
  • 2007 Та айлчин уу, зочин уу, гийчин үү?, Ардын эрх,
  • 2007.7.3 Отгон хэмээхийн учир, Ардын эрх,  130 /662/
  • 2007.7.2 Өгэлүн үжин, Бөртэ үжин, Ардын эрх,  129 /661/
  • 2007 Хэлхү, Ардын эрх,
  • 2007 Ерөнхий сайд асан, Ардын эрх,
  • 2007 Тольтот зүрх, Ардын эрх,
  • 2007 Төгс, Ардын эрх,
  • 2007 Алиман саран уясан саатмаар, Ардын эрх,
  • 2007 Зоргоороо бичдэг журамгүй хэл хаана ч үгүй, Ардын эрх,
  • 2007 Дахилт, давталт, даамжралт – лт, лт лт, Ардын эрх,
  • 2007 Үсэг бүхэн учиртай, Ардын эрх,
  • 2007 Дамдины Сүхбаатар уу, Дамдингийн Сүхбаатар уу?, Ардын эрх,
  • 2007 “Н”-ээр төгссөн үгийг кирилл үсгээр зөв бичих тухайд, Ардын эрх,

[/read]